Toegankelijk telefoneren voor doven en slechthorenden: Nederland loopt voorop

16-11-2026 algemeen

Zelfstandig bellen, op ieder moment van de dag. Voor dove en slechthorende mensen is dat in veel Europese landen nog altijd niet vanzelfsprekend. Nederland doet het op dit gebied opvallend goed. Toch zijn er ook hier nog aandachtspunten, zoals de bereikbaarheid van 112 in Nederlandse Gebarentaal (NGT).

Dat blijkt uit het Europese onderzoek Mapping Relay Services in Europe van de European Federation of Hard of Hearing People (EFHOH) en de European Union of the Deaf (EUD). Het rapport verscheen op 7 oktober 2026 en brengt de telefonische bemiddelingsdiensten in dertig Europese landen in kaart.

De onderzoekers keken onder meer naar de beschikbaarheid van tekst- en beeldbemiddeling. Bij tekstbemiddeling zet een medewerker getypte tekst om in gesproken woorden en andersom. Bij beeldbemiddeling vertaalt een tolk gebarentaal het gesprek.

Telefonische toegankelijkheid verschilt per land

Uit het onderzoek blijkt dat er grote verschillen zijn tussen Europese landen. Van de dertig onderzochte landen hebben er twaalf een volwaardige tekstbemiddelingsdienst, waarvan er zeven dag en nacht beschikbaar zijn. Nederland is een van die landen, samen met onder meer Denemarken, Noorwegen en Zweden.

Ook de beschikbaarheid van beeldbemiddeling met een tolk gebarentaal loopt uiteen. Zo hebben 25 landen een voorziening voor beeldbemiddeling. Slechts acht daarvan bieden deze dienst 24 uur per dag aan. In Nederland kunnen gebruikers dagelijks tussen 7.00 en 22.00 uur bellen met een tolk NGT.

Nederland behoort dus tot de landen waar dove en slechthorende mensen op veel momenten zelfstandig kunnen bellen in tekst en gebaren. Maar hoe is die dienstverlening hier precies geregeld?

Bellen via KPN Teletolk

Doven, slechthorenden en mensen met een (tijdelijke) spraakbeperking kunnen in Nederland gebruikmaken van KPN Teletolk. Via deze dienst kunnen zij zelfstandig bellen en gebeld worden. Daarbij kunnen ze kiezen voor tekst- of beeldbemiddeling door een tolk Nederlandse Gebarentaal. 

Het Europese rapport beschrijft Nederland als een van de landen waar realtime tekst (mee kunnen lezen tijdens het typen), spraak en beeld binnen één gesprek kunnen worden gecombineerd. Deze manier van communiceren wordt ook wel Total Conversation genoemd.

De onderzoekers noemen nog drie andere voordelen van de Nederlandse dienstverlening: KPN Teletolk kan ook vanuit het buitenland worden gebruikt, het gebruik van de bemiddelingsdienst is gratis, en er zijn duidelijke afspraken gemaakt over de snelheid waarmee een bemiddelingsgesprek moet worden aangenomen.

Toch betekent de ruime beschikbaarheid van KPN Teletolk niet dat telefonische communicatie altijd toegankelijk is. Vooral bij noodsituaties is er nog een belangrijk punt ter verbetering.

Bereikbaarheid van 112 in gebarentaal

In Nederland is alarmnummer 112 dag en nacht bereikbaar in tekst, onder meer via de Tolkcontact-app en de 112NL-app. Voor mensen die bij een noodoproep afhankelijk zijn van beeldbemiddeling met een tolk Nederlandse Gebarentaal, ligt dat anders: deze mogelijkheid is alleen tussen 7.00 en 22.00 uur beschikbaar.

Maar juist in een noodsituatie is het essentieel dat iemand zich goed kan uitdrukken en de informatie van hulpdiensten kan begrijpen. Voor mensen die NGT als eerste taal gebruiken, is geschreven Nederlands niet altijd een volwaardig alternatief. In gebarentaal kunnen zij zich vaak gemakkelijker en nauwkeuriger uitdrukken.

Nederland is overigens niet het enige land waar beeldbemiddeling bij noodoproepen niet dag en nacht beschikbaar is. Het Europese onderzoek noemt ook België (Vlaanderen), Kroatië, Estland en Litouwen.

Politieke aandacht voor ruimere openingstijden

In de landelijke politiek is er al eerder aandacht gevraagd voor de bereikbaarheid van 112 via een tolk NGT. In maart 2025 nam de Tweede Kamer unaniem een motie aan. Daarin werd de regering gevraagd te onderzoeken welke belemmeringen er zijn bij het bereiken van 112, en hoe beeldbemiddeling 24 uur per dag beschikbaar kan worden gemaakt.

De toenmalige minister van Economische Zaken, Vincent Karremans, ging in een Kamerbrief in op de mogelijkheden. Een volledige uitbreiding van de dienstverlening zou naar schatting 800.000 euro per jaar extra kosten.

De openingstijden worden opnieuw meegenomen bij de evaluatie van de bemiddelingsdienst. Deze evaluatie wordt naar verwachting in 2027 uitgevoerd.

Europese regels moeten beter

Niet alleen in Nederland, maar in heel Europa is er volgens de EFHOH en EUD werk aan de winkel. De organisaties vinden dat telefonische toegankelijkheid niet afhankelijk mag zijn van het land waarin iemand woont of het tijdstip waarop iemand belt.

Daarom pleiten ze voor Europese minimumeisen. Bemiddelingsdiensten moeten volgens hen 24 uur per dag beschikbaar zijn, gratis blijven en zonder onnodige beperkingen kunnen worden gebruikt. Ook moeten noodoproepen voorrang krijgen en moet de samenwerking tussen Europese diensten worden verbeterd.

De volgende grote herziening van de Europese telecomwetgeving, die in 2027 wordt verwacht, biedt daarvoor een nieuwe kans. Want zelfstandig kunnen bellen is meer dan een praktische voorziening. Het betekent dat iedereen, ongeacht gehoor of taal, contact kan leggen met anderen en hulp kan inschakelen wanneer dat nodig is. 

Ook bellen via KPN Teletolk?

Ben jij doof of slechthorend? En ben je benieuwd of bellen via KPN Teletolk iets voor jou is? Kijk dan op www.kpnteletolk.nl.


Gerelateerde artikelen

Doof.nl maakt gebruik van cookies.

Doof.nl gebruikt vier soorten cookies.

Lees meer

Deze cookies zorgen ervoor dat de website goed werkt.

Lees meer

Op onze website staan YouTube-filmpjes. Wanneer je deze wilt afspelen, dan moet je de cookies accepteren. YouTube slaat dan cookies op op jouw computer.